2.1 Grondhouding
Grondhouding
De competentie ‘grondhouding’ is moeilijk te definiëren of omlijnen aan de hand van concrete acties. Binnen de context van zorg en welzijn kan het gezien worden als ‘het hebben van een warm hart’ of ‘professioneel graag zien’, waarbij we zorg en welzijn benaderen vanuit een positief mensbeeld.
We moeten eerst naar inzicht gaan, dan naar uitzicht. En dat vertrekt vanuit een houding waarin er heel veel interesse is naar de ander […] wat heeft die te vertellen?
Sylvia Hubar, uit de podcast ‘Grondhouding’
Grondhouding staat voor de manier waarop jij je gedraagt ten opzichte van personen en gebeurtenissen. Die verhouding moet oprecht en authentiek zijn opdat je in staat zou kunnen zijn om echt te luisteren.
Het “derde oor”: alles kunnen horen dat gezegd werd, maar ook de dingen die niet werden gezegd.
Uit gesprekken met het werkveld
Een gedegen grondhouding betekent:
- Jezelf openstellen om misschien wel meer te horen dan de oorspronkelijke vraag.
- Belangstelling en respect tonen voor de hulpvraag en de vrager in zowel verbale als non-verbale communicatie.
- Empathie en distantie uitdragen: je werkt aan een vertrouwensrelatie waarin men op je kan rekenen, maar je maakt ook duidelijk wat niet kan.
- Tonen dat je echt bent en echt luistert, zonder direct tot actie te willen overgaan.
- Het verhaal accepteren, zonder oordeel te vellen.
- In relatie gaan vanuit een gepaste houding binnen de beroepssituatie: dit hoeft niet altijd prettig en harmonieus zijn. De emotie mag zichtbaar zijn. Hierbij is het belangrijk de gedachten en gevoelens te begrijpen en te laten merken dat je actief luistert en dat je acties wil ondernemen.
Ik merk dat het dikwijls te snel gaat naar dingen doen […] En dan is’t ook rap klaar, maar dat werkt niet met chronische aandoeningen. Dat komt terug, dat is terugval.
Sylvia Hubar, uit de podcast ‘Grondhouding’
De grondhouding kan gezien worden als basis voor de andere competenties: persoonsgericht, ondersteunend, verbindend, integraal en pro-actief werken zijn enkel haalbaar wanneer vertrokken wordt vanuit een oprechte en positieve attitude: Empowerend werken is “geen sprint maar een marathon” (Sylvia Hubar, in de podcast ‘Grondhouding’).
Samenvatting
- De grondhouding valt niet uiteen in concrete acties van de professional
- Het gaat over een houding of attitude tegenover (kwetsbare) personen en hun verhaal
- De juiste attitude dient als basis en is vereist om de overige competenties oprecht in te vullen
CASUS
Terug naar Jos en Maria
Deze week start er bij Maria en Jos, naast de poetshulp die al zes maanden loopt, huishoudhulp. Maria is ondertussen gevallen en zit met de pols in het gips. Voor Maria lukt het niet meer de huishoudtaken te organiseren, de wasmachine goed te bedienen en zonder kleine brandwondjes te strijken. Bij het koken leunt ze meer en meer op Jos.
Vandaag komt Hilde, de huishoudhulp voor de eerste keer. Ze arriveert stipt op tijd, belt aan. Jos doet vanuit het raam teken dat ze best langs achter komt. Hilde klopt op de achterdeur, Jos opent de deur, Maria staat achter hem. ‘Dag Mijnheer Wouters, dag Mevrouw, goeiemorgen, ik ben Hilde, van Familiehulp’. Hilde stapt rustig binnen, Jos toont haar waar ze haar jas kan weghangen, neemt beide dames mee naar de woonkamer. Maria zet zich, kijkt wat zenuwachtig van haar man naar Hilde.
Hilde zet zich schuin naast Maria, ze neemt rustig het woord: ‘Dag Maria, zullen we kennismaken? Ik ben Hilde, ik ben van Familiehulp. Jullie hebben een gezellige woonplaats, met veel zorg ingericht. Dat is zeker jouw werk. Best een flink pak werk dit te onderhouden.’ Ze wacht geduldig, Maria ontspant een beetje – de laatste tijd neemt afasie stilaan toe. Haar ogen lichten op en ze zegt: ‘ik was ook familiehelpster, toen ik jong was.’ Hilde knikt, wacht, zegt: ‘Dat doet me deugd, dan zullen wij mekaar goed verstaan.’ Jos bevestigt, ‘Ja, Maria heeft heel de provincie destijds afgefietst; in gezinnen waar een zoveelste kindje geboren werd, ging ze helpen.’ Maria knikt, ‘Ik deed het graag’. Jos weer: ‘Toen ze in verwachting was, werd ze ontslagen, dat was toen zo, als jonge vrouw’. ‘Dat moet hard aankomen, als je dat heel graag doet’. Maria knikt opnieuw, ‘Ik was familiehelpster, ik deed het graag’.
Hilde zet zich recht: ‘Zullen we samen eens door jullie huis wandelen, toon je mij eens hoe het hier in mekaar zit?’ Met z’n drieën wandelen ze door alle ruimtes. Ondertussen vertelt Jos de praktische dingen. Hilde is rustig, luisterend, stelt eenvoudige vragen aan Maria en Jos en bevestigt de zorgzaamheid en het vele werk om dit huishouden op 85-jarige leeftijd nog op te nemen.
Zelfreflectie
Neem een papier of Word-document en noteer wat de aanpak van Hilde bij jou teweeg brengt:
- Welke gevoelens roepen dit verhaal en de gehanteerde aanpak bij jou op vanuit de ‘grondhouding’?
- Hoe zou jij deze situatie aanpakken? Welke acties zou jij nemen?
- Hoe pas jij de grondhouding toe in de dagelijkse praktijk?
- Vind je dat de grondhouding voor jou een sterkte is of eerder een uitdaging?
- Zijn er situaties waarin de grondhouding aannemen moeilijk wordt? Wat zou dan kunnen helpen?